Kutwereld.com

“It’s not a question of color any more, it’s above that. I mean it’s getting more and more difficult for man to just love. And fewer men are making a real effort to find exactly who they are and to build on that knowledge. Most people are forced to do things they don’t want to all the time, and they get to the point where they feel they no longer have any choice. We create our own slavery, but i’m going to get through and find out the kind of man I am – or die.”

~ Charles Mingus (uit: “Beneath The Underdog“)

Jazz is geen toegankelijke muziek. Je moet in de juiste richting geduwd worden, bijvoorbeeld door een gepassioneerde muziekleraar, of in mijn geval domweg nieuwsgierigheid. Vroeger was dat anders, omdat deze muziek voortkomt uit (raciale) onderdrukking. Het was pure energie, emotie, waaronder bedroeving om en agressie tegen de gevestigde orde, en het wordt ook ook nog eens niet beperkt door woorden. Mensen, en zwarten in het bijzonder, hadden het in die tijd meer dan ooit nodig om te overleven. Het bracht ze samen en zo vormde het een front tegen de onderdrukking.

Fast forward vijftig jaar. Jazz is er nog, raciale onderdrukking niet*. Waar voorheen muziek (in het algemeen!) intens en uitdagend was, is het nu mierzoet en oppervlakkig. Easy does it. Makkelijke muziek voor een makkelijke maatschappij. Jazz piekte niet voor niets in de jaren ‘60 van Amerika, de tumultueuze tijd van de black liberation movements en de oorlog in Vietnam. Raggende manne als Coltrane bliezen de muziek in die periode tot ongehoorde hoogtes en hebben daarmee terecht een mythische status verworven.

Het heeft echter niet alleen iets met racisme te maken, iets waar een withuid als ik geen ervaring mee heb. Waar ik wel ervaring mee heb is het algehele gebrek aan vrijheid. Zit ik er emotioneel doorheen, heb ik schijt aan de maatschappij of maak ik me kwaad om het onrecht in de wereld, dan weet ik precies hoe Coltrane, Mingus of Miles zich gevoeld heeft. Dat hoor ik in hun muziek, dan weet ik weer dat ik niet de enige ben en dan bedenk ik me weer dat de wereld toch niet zo kut is als ik dacht. Anders zou jazz toch niet bestaan hebben.

* Ja, natuurlijk is het er wel nog wel. Ik heb het hier over de westerse wereld. In ieder geval is het niet meer zo extreem uitgesproken als toen (ook al gaat het toch weer rap die kant op).